Suriye’de kadınların iradesi dışında hazırlanan yeni anayasanın hakları dışladığını belirten Xalîde Botî, adil ve kapsayıcı bir Suriye için kadın haklarının güvence altına alınmasının kritik olduğunu söyledi…
Suriye halkı, yıllar süren savaş ve acının ardından daha adil ve istikrarlı bir gelecek inşa etmek istiyor. Bunun için tüm toplumsal kesimlerin taleplerini yansıtacak ve temel insan haklarını, özellikle de kadınların haklarını güvence altına alacak yeni bir anayasa ihtiyacı giderek önem kazanıyor.
Anayasa Bildirgesi kadınların ve farklı inanç gruplarının iradesini yansıtmıyor
Suriye geçici yönetimindeki cihatçı Heyet Tahrir el-Şam (HTŞ), tüm Suriye bileşenlerinin iradesi olmadan yeni bir anayasa yayınladı. Anayasa Bildirgesi, tek boyutlu bir yapı olarak işlev görüyor ve diğer toplumsal bileşenleri dışlayarak kendi gücünü pekiştiriyor. Öte yandan, Baas rejiminin çöküşüyle sonuçlanan 15 yıllık kadın mücadelesine rağmen, Şam’daki Anayasa Bildirgesi kadınların ve farklı inanç gruplarının iradesini yansıtmıyor.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kongra Star Koordinasyon Üyesi Xalîde Botî, kadınların ve toplumsal grupların anayasal süreçte görünür olmalarının önemine dikkat çekti.
Söz konusu anayasanın devrime ve tüm bileşenlere göre değil, bireylere göre oluşturulduğunu kaydeden Xalîde Botî, “Bu anayasa tüm bileşenlere ve Suriye devrimine hizmet etmelidir. Önceki anayasa da tek taraflıydı. Diğer bileşenler ve kadın hakları için hiçbir hak yoktu. Halkın ve bileşenlerin görüşleri dikkate alınmadı. Kadınların hükümetteki ve anayasadaki rolü ve görevi yoktu. Mevcut anayasa, önceki anayasayla aynıdır. Bu dini bir anayasadır. Irkçı bir anayasadır. Mevcut ve önceki anayasalar arasında hiçbir fark yoktur” dedi.
Kuzey ve Doğu Suriye’de kadınların öncülüğünde gerçekleşen Rojava Devrimi’nde kadınların 15 yıl boyunca iz bıraktığını vurgulayan Xalîde Botî, kadınların kendi yönetimleri için fırsatlar yarattığını ve bu süreçte birçok başarı elde ettiklerini söyledi. Xalîde Botî, “Kadınlar, IŞİD terörünü sona erdirmede askeri alanda önemli bir rol oynadılar ve örnek oldular. Ancak yeni anayasada kadınlara rol verilmiyor. Bu anayasa Rojava’da kabul edilemez. Kadınlar burada özgürlük için kan döktü ve çok çalıştı. Kadınlar bunu kabul etmiyor” diye kaydetti.
Bugün Şam’da geçici yönetimin kadınların iradesi olmadan yeni bir anayasa hazırladığını ve bu anayasada kadınlar için hiçbir hak veya yetki bulunmadığını hatırlatan Xalîde Botî, geçici yönetimin bu şekilde devam etmesi halinde Suriye’nin yeni krizlerle karşı karşıya kalacağının altını çizdi. Xalîde Botî, “Suriye’de birçok inanç ve topluluk var. Êzidîler, Şiiler, Aleviler, Dürziler, Hristiyanlar, Süryaniler, Türkmenler, Kürtler, Asuriler var. Birçok grup ve ideoloji var. Yeni anayasada tüm inançların ve grupların iradesi kabul edilmelidir. Hepsi dikkate alınmalıdır. Herkesin hakları korunmalıdır” şeklinde konuştu.
‘Kadınların anayasal olarak güçlendirilmesi, toplumun yarısını güçlendirir’
Anayasada kadın haklarının temel bir gereklilik olduğunu dile getiren Xalîde Botî, sözlerine şöyle devam etti:
“Yeni Suriye anayasasında kadın haklarının adil ve kapsamlı bir şekilde güvence altına alınması, sadece kadınların talebi değil, aynı zamanda demokratik dönüşümün başarısı ve eşitlik temelinde modern bir devletin inşası için de hayati öneme sahiptir. Kadınların anayasal olarak güçlendirilmesi, toplumun yarısını güçlendirir, daha adil ve bütünleşik bir toplumun yolunu açar ve tüm Suriye için daha iyi bir gelecek inşa etmeye imkan sağlar.”
Xalîde Botî, Rojava Kadın Devrimi’nin bireyleri değiştirmekle ilgili olmadığını, mevcut yapıların ve inançların haklarını inkar ederek ve cinsiyetler arasında ayrımcılık yaparak gücünü pekiştiren otoriter bir sistemi değiştirmekle ilgili olduğunu kaydetti. Xalîde Botî, “Kadın haklarını teoride tanımak yeterli değildir, devletin kadınların kamusal hayata katılımını teşvik edecek önlemler almasını zorunlu kılacak açık anayasal mekanizmalar uygulanmalıdır. Bu, parlamentoda ve yerel meclislerde kadınlar için asgari temsil kotaları belirlemeyi, eğitim ve öğretim fırsatları sağlamayı, kırsal kesimdeki kadınları desteklemeyi ve kadın sorunlarını izlemek ve haklarını korumak için kurumlar kurmayı içerebilir. Bunun için, kadın örgütleri olarak mücadelemiz devam ediyor. Eşitlik ve adaleti sağlamak için her zaman hareket halinde olacağız” diye belirtti.
/Haber: Ronida Hacî- Jinha/
